Alfonso Bialetti (17 Haziran 1888 – 5 Mart 1970), İtalyan mucit, mühendis, metal işçisi ve girişimciydi. En çok ikonik Moka Express (veya Moka pot) soba üstü kahve makinesinin yaratıcısı ve Bialetti şirketinin kurucusu olarak tanınır.
Piedmont bölgesindeki Casale Corte Cerro’da (Montebuglio mahallesi) Luigi ve Luigia Sartorisio’nun oğlu olarak doğdu. Genç yaşta Fransa’ya göç etti. Orada dökümhanelerde çalıştı ve alüminyum kabuk döküm (fusione a conchiglia) tekniklerini öğrendi. 1918-1919 civarında İtalya’ya döndü ve Crusinallo’da (Omegna yakınlarında) Alfonso Bialetti & C. Fonderia in Conchiglia adında bir atölye açtı. Başlangıçta alüminyum yarı mamul ürünler, daha sonra da bitmiş ürünler üretti.
1933’te, giysileri temizlemek için merkezi bir boru aracılığıyla yükselen buhar/basınç kullanan erken bir yıkama cihazı olan lisciveuse’den esinlenerek alüminyum Moka Express’i tasarladı. Yemen’in kahve ticaret şehri Mokhā’dan (Mocha) adını alan bu makine, buhar basıncını kullanarak sıcak suyu öğütülmüş kahveden üst hazneye zorlar. Ayırt edici sekizgen şekli, üç hazneli tasarımı ve hafif alüminyum kullanımı, evde “espresso tarzı” kahveyi basit ve uygun fiyatlı hale getirdi; eski napoletana potların yerini büyük ölçüde aldı. Erken dönem üretimi zanaatkar düzeyindeydi (yılda on binlerce adet, yerel pazarlarda satılıyordu).
İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra oğlu Renato Bialetti işi endüstriyel ölçeğe taşıdı, üretimi modernize etti ve agresif pazarlama sayesinde küresel başarıya ulaştırdı. Buna ünlü “omino coi baffi” (“bıyıklı küçük adam”) maskotu da dahildi — Paul Campani tarafından çizilen ve Renato’nun karikatürü olan bu figür, reklamlarda (özellikle İtalyan televizyonunun Carosello programında) yer aldı. Moka Express bir tasarım ikonu, İtalyan (ve birçok uluslararası) mutfağının vazgeçilmezi haline geldi ve yüz milyonlarca adet sattı. Çeşitleri olsa da orijinali bir klasik olarak kaldı (tasarım müzelerinde de sergilenir).
Alfonso 1970’te Omegna’da öldü. Şirket daha sonra zorluklar yaşadı, sahiplik değişiklikleri (birleşmeler dahil) geçirdi ve bugün Bialetti Industrie bünyesinde Moka potları ve diğer mutfak eşyalarını üretmeye devam ediyor. Bazı anlatımlarda (İngilizce Wikipedia’nın bazı kısımları dahil) Otello Amleto Spadini / Triplerapid ile bağlantılı daha erken tasarımlardan bahsedilse de, baskın tarihsel ve şirket anlatısı 1933’teki icadı ve ticarileştirmeyi Alfonso’ya atfeder.
Bialetti Moka, İtalyan endüstriyel tasarımının, gündelik yaratıcılığın ve kahve kültürünün bir sembolü olmaya devam ediyor.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder