Nevit'in bloğu: Yatırım fonları piyasasında likidite sıkışıklığı

2026-09-17

Yatırım fonları piyasasında likidite sıkışıklığı

Türkiye’de son günlerde yatırım fonları piyasasında önemli bir likidite sıkışıklığı yaşandı. Bazı büyük portföy yönetim şirketlerinin fonları, yatırımcıların toplu çıkış taleplerini zamanında karşılayamadı. Bu durum kısa sürede borsaya yansıdı ve yetkililerin hızlı müdahalesini zorunlu kıldı.

Olayların Gelişimi

Sorunun kökleri, Ağustos ayı sonlarında Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) serbest fonlar ve düşük işlem hacimli hisse senetlerine yönelik yeni düzenlemelerine dayanıyor. Bazı fonlar uzun süre yüksek getiri sağlamak için likiditesi sınırlı hisselerde yoğun pozisyon tutmuştu. Düzenlemeler sonrası bu pozisyonları azaltma baskısı arttı. Fiyatlar geriledikçe yatırımcılar fonlardan çıkmaya başladı.

İlk olarak Pusula Portföy, bazı fonlarında iade ödemelerini zamanında gerçekleştiremediğini açıkladı. Kısa süre sonra Tera Portföy de iki önemli fonunda (para piyasası ve hisse senedi yoğun fonlar) toplam yaklaşık 7,5 milyar dolar büyüklüğündeki varlıklar için temerrüt bildirdi. Bu açıklamalar panik yarattı. Yatırımcılar bir günde fonlardan yaklaşık 1 milyar dolar çekti.

Borsadaki Yansıma

Likidite sıkışıklığı hızla hisse senedi piyasasına sıçradı. Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi 16 Eylül’de kapanışta yüzde 5,5’in üzerinde geriledi. Gün içinde düşüş yüzde 6-7 seviyesini aştı ve devre kesici mekanizmaları devreye girdi. Önceki günde de yüzde 2’nin üzerinde kayıp yaşanmıştı. Özellikle düşük işlem hacimli hisselerde satış baskısı çok daha sert oldu. Fonlar nakit yaratmak için ellerindeki daha likit varlıkları da satmak zorunda kaldığı için düşüş genel piyasaya yayıldı.

Yetkililerin Müdahalesi

17 Eylül’de otoriteler kapsamlı önlemler açıkladı. Merkez Bankası, bankalararası para piyasasında borçlanma limitlerini on kat artırdı ve repo fonlamasını önemli ölçüde yükseltti. Amaç, piyasalardaki nakit akışını rahatlatmak ve zorunlu satış baskısını azaltmaktı.

Sermaye Piyasası Kurulu ise Tera, Pusula, Hedef, Atlas ve diğer bazı portföy yönetim şirketlerinin TEFAS platformundaki fonlarının alım-satımını durdurdu. Yaklaşık 130 fonun tasfiye sürecine alınmasına karar verdi. Bu fonların toplam büyüklüğü 20 milyar doların üzerinde. Ayrıca manipülasyon iddialarına yönelik soruşturmalar başlatıldı.

Finansal İstikrar Komitesi, sorunun sınırlı sayıda şirket ve fonla ilişkili, geçici ve yönetilebilir olduğunu vurguladı.

Riskler ve Önümüzdeki Süreç

Bu tür durumlarda en büyük tehlike kısır döngüdür: Fonlar nakit için varlık satar, fiyatlar düşer, daha fazla yatırımcı panikleyip çıkmak ister ve satış baskısı artar. Özellikle likiditesi düşük hisselerde bu etki daha şiddetli hissedilebilir.

Yetkililerin attığı adımlar, sorunu izole etmeye ve sistemik yayılmayı engellemeye yönelik. Piyasa 17 Eylül’de bir miktar toparlanma gösterdi. Ancak yatırımcı güveninin yeniden tesis edilmesi, fonların şeffaflığı ve düzenlemelerin etkileri önümüzdeki günlerde yakından izlenecek.

Sonuç olarak, Türkiye sermaye piyasalarında yaşanan bu likidite sıkışıklığı, hem regülasyon değişikliklerinin hem de bazı fonların riskli pozisyonlarının bir araya gelmesiyle ortaya çıktı. Hızlı müdahale paniğin büyümesini şimdilik engelledi. Yatırımcıların güncel resmi açıklamaları takip etmesi ve panik kararlarından uzak durması önem taşıyor.