Modern slavery (modern kölelik), uluslararası hukukta tek bir resmi tanımı olan bir suç tipi değil; Walk Free, ILO ve IOM’un kullandığı bir şemsiye terim. Ortak nokta şu: kişi, tehdit, şiddet, zorlama, aldatma veya gücün kötüye kullanımı yüzünden reddedemediği veya terk edemediği bir sömürü durumundadır.
Walk Free’nin özeti: birinin işi kabul etme/reddetme, işveren değiştirme veya kiminle, ne zaman evleneceğini seçme özgürlüğünün, kişisel veya maddi kazanç için elinden alınması.
Neleri kapsar?
Genellikle şu hukuki kavramlar bir arada sayılır:
- Zorla çalıştırma (forced labour) — ILO 29 sayılı Sözleşme: bir iş veya hizmetin, ceza tehdidi altında ve kişinin gönüllü rızası olmadan yaptırılması. “Ceza tehdidi” fiziksel şiddetle sınırlı değildir; pasaporta el koyma, borç, aileye tehdit, ihbar etme de sayılabilir.
- Borç esareti (debt bondage)
- Zorla veya kölelik benzeri evlilik (forced / servile marriage)
- İnsan ticareti (trafficking)
- Kölelik ve kölelik benzeri uygulamalar (1926/1956 sözleşmeleri: mülkiyet yetkilerinin kullanılması, soya dayalı kölelik, çocukların satılması/sömürülmesi vb.)
- Zorla ticari cinsel sömürü
- Çocuk işçiliğinin en kötü biçimleri, bazı bağlamlarda çocuk askerlik
2023 Küresel Kölelik Endeksi’nin sayıları, pratikte iki büyük gruba ayrılır: zorla çalıştırma (~28 milyon) ve zorla evlilik (~22 milyon). Toplam tahmin ~50 milyon (2021).
Klasik kölelikten farkı
Klasik kölelikte kişi yasal olarak “mülk”tür. Modern kölelikte çoğu yerde yasal sahiplik yoktur; kontrol yeraltı, borç, göç statüsü, devlet zorlaması veya aile baskısıyla yürür. Özgürlüğün fiilen kalkması esastır; işin ağır veya yasadışı olması tek başına yetmez.
Ölçüm notu
Tanım geniş olduğu için tahminler yönteme göre değişir. Endeks hane anketleri, kırılganlık modeli ve devlet kaynaklı zorla çalıştırma tahminlerini birleştirir; bir nüfus sayımı değildir.
Küresel Kölelik Endeksi 2023
Modern Köleliğin En Yaygın Olduğu 10 Ülke
1. Kuzey Kore 🇰🇵
2. Eritre 🇪🇷
3. Moritanya 🇲🇷
4. Suudi Arabistan 🇸🇦
5. Türkiye 🇹🇷
6. Tacikistan 🇹🇯
7. Birleşik Arap Emirlikleri 🇦🇪
8. Rusya 🇷🇺
9. Afganistan 🇦🇫
10. Kuveyt 🇰🇼
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder