The Lancet çalışanları, derginin 200 yıllık tarihinde ilk kez greve gidiyor.

The Lancet çalışanları, derginin 200 yıllık tarihinde ilk kez greve gidiyor.

Dünyanın en prestijli tıp dergilerinden biri olan The Lancet, 1823’te Londra’da kurulduğundan bu yana ilk kez çalışanlarının grev eylemine sahne oluyor. İngiltere Ulusal Gazeteciler Sendikası (National Union of Journalists – NUJ) üyeleri, uzun süredir devam eden maaş anlaşmazlığı nedeniyle 22 Eylül 2026 Salı günü bir günlük grev kararı aldı. Grev, derginin Londra ofisi önünde gerçekleştirilecek.

Grevin arka planı ve talepler

The Lancet Group, haftalık ana derginin yanı sıra 29 aylık uzmanlık dergisini kapsıyor. NUJ’un Lancet şubesi (chapel), yaklaşık 110 çalışanın (editör, üretim, pazarlama ve iletişim kadroları) çıkarlarını temsil ediyor. Sendika, 2025 Eylül’ünde resmi olarak tanındı ve 2026 Şubat’ında Elsevier ile toplu pazarlık sözleşmesi imzalandı.

Müzakereler Mart 2026’da başladı. Sendika ilk yıl için yüzde 7,5’lik bir zam talep etti. Çalışanlar, son yıllarda artan iş yükü, yükselen beklentiler ve enflasyon nedeniyle reel maaşlarının eridiğini, birçok kişinin beş yıl öncesine göre önemli ölçüde daha kötü durumda olduğunu vurguluyor. Elsevier’in teklifi (çeşitli kaynaklara göre ilk yıl yaklaşık yüzde 4,1 ve ikinci yıl yüzde 2,9 civarında) reddedildi.

Ağustos 2026’da yapılan oylamada üyelerin yüzde 94,5’i grev, yüzde 97,8’i ise grev dışı eylem (action short of a strike) lehine oy kullandı. Katılım oranı yüzde 87,5 oldu. Çalışanlar halihazırda grev dışı eylemler uyguluyor ve 23-30 Eylül tarihleri arasında da bu eylemlere devam edecek; yalnızca sözleşmelerinde belirtilen iş ve saatleri yerine getirecekler.

Finansal tablo ve eleştiriler

Sendika, Elsevier’in 2025’te 1,035 milyar sterlin (yaklaşık 1,39 milyar dolar) düzeltilmiş faaliyet kârı açıkladığını, bunun yüzde 7’lik temel kâr artışı ve yüzde 38’lik kâr marjına karşılık geldiğini belirtiyor. Buna karşılık personel zamlarının enflasyonun altında kaldığı ifade ediliyor.

Ayrıca The Lancet’in makale işleme ücretlerinin (APC) 2020’de yaklaşık 5.000 dolardan 2026’da 9.550 dolara çıktığı, yani yüzde 91 oranında arttığı hatırlatılıyor. Çalışanlar, derginin finansal ve itibari başarısında kritik rol oynadıklarını, ancak bunun maaşlarına yansımadığını savunuyor.

NUJ Dergiler Organizatörü Huda Elmi, “Yönetim, özverili çalışanlarını dinlemeli. Üyelerimiz grev yerine değerli bilim gazeteciliği ve akademik yayın üretmeyi tercih ederdi. Reel maaşların yıllardır durgunlaşması, iş yükü ve yaşam maliyetlerinin artması kabul edilemez” dedi. Eylem sloganı “Solidarity for Science” (Bilim İçin Dayanışma) olarak belirlendi.

Bilim camiasından destek

Bilim dünyasından 80’den fazla akademisyen, Elsevier CEO’su Kumsal Bayazit ve ana şirket RELX CEO’su Erik Engstrom’a açık mektup yayımladı. Mektupta personelin araştırmacıları destekleme, bilimsel kaydı koruma ve bulguları yayma konusundaki kritik rolüne dikkat çekilerek adil zam çağrısı yapıldı. Mektup, yanlış bilginin, yapay zekânın kötüye kullanımının ve etik dışı yayın uygulamalarının bilim güvenini tehdit ettiği bir dönemde profesyonel dergi personeline duyulan ihtiyacın daha da arttığını vurguluyor.

Elsevier’in yanıtı

Elsevier, çalışanların bu adımı atma hakkına saygı duyduğunu, eylemin süresince yazarlara, hakemlere ve okuyuculara yüksek kaliteli hizmetleri sürdürmeyi öncelik olarak gördüğünü açıkladı. Şirket, “tüm taraflar için kabul edilebilir sürdürülebilir bir anlaşmaya” ulaşmaya kararlı olduğunu ve rekabetçi, adil ücret uygulamalarına bağlı kaldığını belirtti.

Daha geniş bağlam

Bu eylem, akademik yayıncılık sektöründeki daha geniş gerginliklerin bir yansıması. 2024’te Nature çalışanları da maaş nedeniyle greve gitmişti. The Lancet’in sosyal adalet odaklı tarihiyle bilinen bir dergi olması, çalışanların “bilim için dayanışma” sloganıyla eylem yapmasını daha da sembolik hale getiriyor.

Grev, derginin 200 yıllık tarihinde bir ilk olması nedeniyle akademik ve medya çevrelerinde geniş yankı buldu. Anlaşmazlığın çözümü, Elsevier’in iyileştirilmiş bir teklif sunmasına bağlı. Sendika, hâlâ görüşmelere açık olduklarını, ancak mevcut teklifin yetersiz kaldığını tekrarladı.

Bu gelişme, bilimsel yayıncılıkta kâr marjları ile çalışan hakları arasındaki gerilimi bir kez daha gündeme taşıyor.