Ross Douthat'ın "The Decadent Society" Kitabı: Çürüyen Bir Medeniyetin Portresi

Ross Douthat'ın "The Decadent Society" Kitabı: Çürüyen Bir Medeniyetin Portresi

Ross Douthat, New York Times'ın önde gelen köşe yazarlarından biri olarak tanınan muhafazakâr bir düşünür. "Bad Religion" ve "To Change the Church" gibi kitaplarıyla dini ve toplumsal konuları ele alan Douthat, 2020 yılında yayımlanan "The Decadent Society: How We Became the Victims of Our Own Success" (Türkçe çevirisiyle "Çürüyen Toplum: Kendi Başarımızın Kurbanları Nasıl Olduk?") adlı eserinde Batı medeniyetinin güncel durumunu cesur bir tezle inceliyor. 

Kitap, Batı'nın çöküşünden ziyade bir tür "durağanlaşma" ve "çürüme" sürecine girdiğini savunuyor. 

Bu yazı, kitabın temel argümanlarını, yapısını ve eleştirel yankılarını ayrıntılı bir şekilde ele alacak, Douthat'ın "dekadans" kavramını merkeze alarak Batı toplumunun ekonomik, demografik, siyasi ve kültürel tıkanıklıklarını tartışacak.

Kitabın Temel Tezi: Dekadans Nedir?

Douthat, kitabında "dekadans" terimini geleneksel anlamıyla –yani ahlaki çöküş veya lüks düşkünlüğü– kullanmıyor. Onun için dekadans, yüksek refah ve teknolojik gelişmişlik düzeyinde yaşanan bir tür "sürdürülebilir atalet" hali. 

Batı medeniyeti, kendi başarılarının altında ezilerek ilerleyemiyor: Refah seviyesi yüksek, güvenlik görece iyi, kurumlar hâlâ ayakta, ancak gerçek bir ilerleme yok. 

Bunun yerine, bir "hareket hissi" var –sanki koşuyoruz ama yerimizde sayıyoruz. 

Yazar, bu durumu "dört atlı" ile açıklıyor: 

Ekonomik durgunluk (stagnation), demografik kısırlık (sterility), kurumsal sertleşme (sclerosis) ve kültürel tekrarlama (repetition). 

Bu unsurlar birbirine eklemlenerek toplumun enerjisini emiyor ve bir tür "alacakaranlık" dönemine sokuyor.

Kitabın omurgası, bu durgunluğun tek bir alanda sınırlı kalmadığı iddiası üzerine kurulu. 

Douthat, Batı'nın 1970'lerden beri –Apollo programının sona ermesiyle sembolize edilen– bir yavaşlama sürecinde olduğunu savunuyor. 

Bu, çöküşten daha kötü çünkü çöküş en azından dramatik bir değişim getirir; dekadans ise sessizce sürer gider.

Ekonomik Durgunluk ve Teknolojik Yanılsama

Kitabın ilk bölümlerinde Douthat, ekonomiyi merkeze alıyor. Batı ekonomileri büyümede zorlanıyor: Verimlilik artışı yavaşlamış, yenilikler sınırlı. 

Teknoloji, özellikle dijital alanda, göz kamaştırıcı bir hız hissi yaratıyor –akıllı telefonlar, sosyal medya, yapay zeka– ancak fiziksel dünyayı dönüştüren büyük sıçramalar (uçan arabalar, uzay kolonileri gibi) gerçekleşmiyor. 

Yazar, bu durumu "teknolojik plato" olarak adlandırıyor: İnternet devrimi, 20. yüzyılın elektrik veya otomobil gibi buluşları kadar dönüştürücü değil. 

Örneğin, 1969'daki Ay'a inişten beri uzay keşfi duraklamış; bunun yerine, aynı teknolojik altyapıyı tekrar tekrar cilalıyoruz.

Douthat'a göre, bu ekonomik tıkanıklık refahı korusa da yeniliği öldürüyor. Toplum, "başarının kurbanı" olmuş: Zenginlik, risk alma motivasyonunu azaltıyor ve statükoyu sürdürmeye odaklanıyoruz.

Demografik Kısırlık: Geleceğe Yatırım Yapmayan Bir Toplum

Demografi bölümü, kitabın en çarpıcı kısımlarından biri. "Sterility" (kısırlık) kavramını sadece düşük doğurganlık oranları üzerinden değil, toplumsal ruh haliyle de bağlıyor. Batı'da doğum oranları düşüyor –ABD'de 2.1'in altına inmiş, Avrupa'da daha da düşük– ancak bu sadece biyolojik bir sorun değil. Toplum, geleceğe yatırım yapmıyor: Gençler evlenmiyor, çocuk yapmıyor, çünkü "heyecansız" bir dünyada yaşıyorlar. 

Douthat, bunu "Alacakaranlık Şehri" metaforuyla anlatıyor: Yaşlı, risk almayan, umutsuz bir toplum. Cinsellik bile azalmış; gençler arasında cinsel ilişki oranları düşüyor, bunun yerine dijital alternatiflere yöneliyoruz.

Bu kısırlık, ekonomik durgunluğu da besliyor: Daha az genç nüfus, daha az yenilik ve büyüme demek.

Siyasi Sertleşme ve Kurumsal Felç

Siyaset kısmında Douthat, Batı demokrasilerinin sorun çözme kapasitesini kaybettiğini iddia ediyor. Siyasetçiler, gerçek reformlar yerine eski yaralara yama yapıyor. 

ABD'de partiler arası kutuplaşma artmış, ancak bu kutuplaşma üretken değil –sadece ölü noktada dönüp duruyoruz. 

Kurumlar (kongre, bürokrasi) sertleşmiş, esneklik yok. Örneğin, altyapı projeleri yıllarca sürer, düzenlemeler yeniliği engeller.

Yazar, bu "sclerosis"u (sertleşme) Roma İmparatorluğu'nun son dönemlerine benzetiyor: Güçlü görünen ama içten çürüyen bir yapı.

Kültürel Tekrarlama: Müzeden Atölyeye Dönüşemeyen Medeniyet

Kültürde ise "repetition" hakim: Yeni bir şey üretmek yerine geçmişi ısıtıp ısıtıp sunuyoruz.

Hollywood, eski filmleri yeniden çekiyor (Star Wars devamları, Marvel evreni); müzik endüstrisi 80'lerin hitlerini remiksliyor. 

Douthat, bunu "kültürel müze" olarak tanımlıyor: Medeniyet, yaratıcı bir atölye olmaktan çıkıp sergileme alanına dönüşmüş. 

Lady Gaga gibi sanatçılar yetenekli olsa da, Madonna'nın tekrarı gibi görünüyor –gerçek bir sıçrama yok.

Bu tekrarlama, toplumun hayal gücünü köreltiyor ve dekadansı pekiştiriyor.

Neden Tepki Göstermiyoruz? Sürdürülebilir Dekadans ve Modern Soma

Kitabın en ilgi çekici sorusu: Bu kadar sıkıcı bir dünya neden isyan etmiyoruz? 

Douthat'ın cevabı "sürdürülebilir dekadans": Toplum, uyuşturularak sakinleştiriliyor. 

İnternet, pornografi, video oyunları, sosyal medya ve antidepresanlar –bunlar Aldous Huxley'nin "Cesur Yeni Dünya"sındaki "soma" gibi işlev görüyor. 

Gerçek hayatta hareketsiz kalıyoruz, ama dijital dünyada tatmin oluyoruz. Öfkemiz bile sanal: Twitter'da (şimdi X) bağırıp çağırıyoruz, ama sokakta eylem yapmıyoruz.

COVID-19 pandemisi, kitabın güncellenmiş baskısında eklenmiş bir örnek: Kurumlar başarısız olsa da, toplum dijital kaçışlarla idare etti.

Olası Sonuçlar: Rönesans mı, Felaket mi?

Douthat, kitabın sonunda dekadansın sonunu tartışıyor. 

Üç senaryo: 

Devam eden durağanlık, bir rönesans (dini canlanma, teknolojik atılım) veya felaket (iklim krizi, uzay macerası gibi dış şoklar). 

Yazar, umutsuz değil; dekadansın farkına varmak, değişimi tetikleyebilir diyor. 

Ancak, elitlerin yetersizliği ve kültürel uyuşukluk devam ederse, bu "sonsuz yaz" sonsuza dek sürebilir.

Eleştirel Yankılar ve Değerlendirme

Kitap, yayımlandığından beri tartışma yarattı. Vox'ta Ezra Klein, Douthat'ın analizini "akıllı ama muhafazakâr yanlı" bulurken, Commentary dergisi "derin bir teşhis" olarak övdü. Los Angeles Review of Books, kültürel örneklerini (Lady Gaga) yüzeysel bulsa da, genel tezi kabul edilebilir görüyor. Eleştirmenler, Douthat'ın muhafazakâr bakışını (dini rönesans vurgusu) sorgulasa da, kitabın zamanın ruhunu yakaladığı konusunda hemfikir.

Sonuç olarak, "The Decadent Society" Batı'nın kendi zaferlerinin tuzağına düştüğünü anlatan provokatif bir eser. 

Douthat, okuyucuyu sorgulamaya davet ediyor: Bu dekadansı kırabilir miyiz, yoksa sonsuz bir tekrarda mı kalacağız? 

Kitap, özellikle pandemi sonrası dünyada, güncelliğini koruyor ve toplumsal tartışmalara katkı sunuyor. 

Eğer geleceği düşünüyorsanız, bu kitap vazgeçilmez bir okuma.