Nevit'in bloğu: Hematospermi (semende / menide kan görülmesi) sebepleri

2026-11-03

Hematospermi (semende / menide kan görülmesi) sebepleri

Hematospermi (semende kan görülmesi) klinik pratikte sık karşılaşılan, hastayı kaygılandıran ancak çoğu zaman benign bir durumdur. Aşağıdaki yazı güncel literatür ve radyoloji kılavuzları (özellikle ACR Appropriateness Criteria) ışığında hematosperminin görüntüleme bulgularını ve ayırıcı tanısını sistematik olarak ele almaktadır.

Hematospermi: Tanım, Epidemiyoloji ve Klinik Yaklaşım

Hematospermi, ejakülat içinde makroskopik veya mikroskopik kan bulunmasıdır. Genellikle 30-40 yaş arası erkeklerde görülür; 40 yaş üstünde ve özellikle 50 yaş üzerinde patolojik nedenlerin oranı artar. Çoğu olguda semptom kendini sınırlar ve etiyoloji idiyopatik veya enfeksiyon/inflamasyon kaynaklıdır. Ancak rekürren hematospermi, ileri yaş, eşlik eden hematüri, infertilite, pelvik ağrı veya sistemik semptomlar varlığında görüntüleme zorunlu hale gelir.

Tercih edilen modalite, özellikle 40 yaş üzeri veya rekürren/şüpheli olgularda multiparametrik MRI’dır. Transrektal ultrasonografi (TRUS) ilk basamak veya MRI’a erişimin kısıtlı olduğu durumlarda kullanılır. BT genelde sınırlı katkı sağlar; taş ve kalsifikasyon değerlendirmesinde yardımcı olabilir.

Görüntüleme Bulgularına Göre Ayırıcı Tanı

Aşağıdaki sınıflandırma, tabloyu klinik-radyolojik korelasyonla genişleterek sunmaktadır.

1. Seminal vezikül hemorajisi (en sık benign neden)

Klinik: Akut veya rekürren hematospermi; travma, antikoagülan kullanımı veya idiyopatik.
TRUS: Değişken; sıklıkla nonspesifik, normal veya hafif ekojenik.
MRI: T1’de yüksek sinyal (methemoglobin), T2’de değişken (yüksek/intermediate/düşük), duvar veya solid komponentte kontrast tutulumu yok.
Ayırıcı nokta: T1 hiperintens içerik + kontrast tutmayan duvar/solid komponent. Normal seminal vezikül de protein içeriği nedeniyle T1 hiperintens olabilir; bu nedenle klinik korelasyon şarttır.
Not: En sık benign nedendir. ACR ve Dohle 2003 referansları.

2. Seminal vezikülit

Klinik: Enfeksiyon, prostatit, cinsel yolla bulaşan hastalık; ağrı, ateş, hematospermi.
TRUS: Büyümüş seminal vezikül, iç ekojeniteler, duvar kalınlaşması.
MRI: T1 düşük-intermediate, T2 düşük sinyal + duvar kalınlaşması; duvar ve çevre dokularda kontrast tutulumu.
Ayırıcı nokta: Kontrast tutan kalınlaşmış duvar + periveziküler ödem.
Not: Sıklıkla prostatitle birliktedir (Stefanovic 2009).

3. Prostatit

Klinik: İYE semptomları, pelvik ağrı, hematospermi.
TRUS: Heterojen eko dokusu, hipoekoik alanlar.
MRI: T1 düşük-intermediate, T2 düşük sinyal, heterojen; DWI’de kısıtlanma olabilir; artmış kontrast tutulumu.
Ayırıcı nokta: Diffüz veya fokal prostatik sinyal değişiklikleri + kontrast tutulumu.
Not: Sıklıkla seminal vezikül tutulumu ile birliktedir.

4. Ejakülatuar kanal obstrüksiyonu

Klinik: Rekürren hematospermi, infertilite; konjenital veya edinsel.
TRUS: Dilate ejakülatuar kanal ve/veya seminal vezikül(ler), mümkün midline kist veya kalkül.
MRI: Dilate EJ kanal ve SV’ler; T2’de yüksek sinyal; obstrüktif kalkül veya kist görülebilir.
Ayırıcı nokta: Unilateral veya bilateral SV dilatasyonu + dilate ejakülatuar kanal.
Not: Unilateral SV dilatasyonunda mutlaka düşünülmelidir; sıklıkla konjenital veya post-inflamatuar.

5. Seminal vezikül kisti

Klinik: Sıklıkla asemptomatik veya hematospermi; konjenital/edinsel.
TRUS: Anekoik veya kompleks kistik lezyon.
MRI: T1 düşük (hemorajikse yüksek), T2 yüksek; solid komponentte kontrast tutulumu yok.
Ayırıcı nokta: İyi sınırlı kistik lezyon, solid kontrast tutulumu yok.
Not: Zinner sendromu ile ilişkili olabilir (ipsilateral renal agenezi).

6. Müllerian kanal kisti

Klinik: Genç erkekler; infertilite, hematospermi, LUTS.
TRUS: Prostat üstünde midline kist.
MRI: T1 düşük, T2 yüksek, kontrast tutulumu yok.
Ayırıcı nokta: Prostat üstünde midline kist; ejakülatuar kanalları komprese edebilir.
Not: Prostatik utrikül kistinden daha büyük ve daha süperiordur.

7. Prostatik utrikül kisti

Klinik: Genç erkekler; infertilite, İYE, hematospermi.
TRUS: Prostat içinde midline kist, prostatik üretra ile bağlantılı.
MRI: T1 düşük, T2 yüksek, kontrast tutulumu yok.
Ayırıcı nokta: Prostat içinde küçük midline kist, üretra ile bağlantılı.
Not: Genellikle <1–2 cm.

8. Ejakülatuar kanal veya prostatik kalküller

Klinik: Rekürren hematospermi, kronik enfeksiyon, obstrüksiyon.
TRUS: Akustik gölgelenmeli ekojenik odak.
MRI: T1 düşük, T2 düşük sinyal odak; CT’de kalsifikasyon; kontrast tutulumu yok.
Ayırıcı nokta: Ejakülatuar kanal veya prostatik üretra içinde kalsifikasyon.
Not: Sıklıkla kanal dilatasyonuna yol açar.

9. Konjenital anomaliler (Zinner sendromu)

Klinik: Hematospermi, infertilite; sıklıkla asemptomatik.
TRUS/CT/MRI: Unilateral SV kisti + ipsilateral böbrek agenezisi.
MRI: T1 düşük (hemorajikse yüksek), T2 yüksek, kontrast tutulumu yok.
Ayırıcı nokta: Seminal vezikül kisti + ipsilateral renal agenezi.
Not: Genç erkeklerde unilateral SV kisti varlığında mutlaka düşünülmelidir.

10. Seminal vezikül neoplazmı

Klinik: Persistan hematospermi, pelvik ağrı, ileri yaş.
TRUS: Kompleks kitle, solid komponentler.
MRI: T1 değişken, T2 intermediate-düşük; solid veya mural nodüler kontrast tutulumu.
Ayırıcı nokta: Kontrast tutan solid komponent + infiltratif özellikler.
Not: Nadir (sistadenoma, sistadenokarsinom vb.).

11. Prostat karsinomu

Klinik: İleri yaş, PSA yüksekliği, hematospermi (nadir).
TRUS: Fokal hipoekoik lezyon.
MRI: T2 düşük sinyal, DWI’de kısıtlanma, erken kontrast tutulumu; şüpheli PI-RADS lezyonu.
Ayırıcı nokta: PI-RADS skorlamasına göre şüpheli lezyon.
Not: Hematosperminin nadir nedenidir (PI-RADS v2.1).

12. Vasküler anormallikler (varis, AVM)

Klinik: Rekürren hematospermi, pelvik konjesyon.
TRUS: Doppler akımlı serpiginöz anekoik kanallar.
MRI: Flow void’ler; kontrast tutan vasküler kanallar görülebilir.
Ayırıcı nokta: Dilate periprostatik veya periüretral venler / vasküler malformasyon.
Not: Nadir; rekürren olgularda düşünülmelidir.

Genel Yaklaşım ve Öneriler

MRI tercih edilir: Özellikle 40 yaş üzeri, rekürren hematospermi veya şüpheli klinik bulgular varlığında. Seminal veziküller, ejakülatuar kanallar, prostat ve posterior üretra birlikte değerlendirilmelidir.
Tek, kendini sınırlayan atak + risk faktörü yoksa (özellikle genç hastalarda) görüntüleme sıklıkla gerekmez.
Ayırıcı tanıda T1 sinyal özelliği (hemoraji), kontrast tutulumu (inflamasyon/neoplazi), kist lokalizasyonu (midline vs unilateral) ve renal agenezi gibi konjenital bulgular kritik öneme sahiptir.
Nadir malignite riski nedeniyle ileri yaş ve persistan semptomlarda mutlaka solid komponent ve infiltrasyon araştırılmalıdır.