2024-11-12

Bilinç Nedir?

Bilinç Nedir?

Bazı yıllar önce, Güney Kaliforniya’da yaşarken, sinirbilimci Christof Koch bir Barolo şişesi içip Highlander filmini izledikten sonra gece yarısı Los Angeles'ın 5.710 metrelik zirvesi Mount Wilson'a tırmandı. Bir saat boyunca baş lambasıyla "sersemleyip mide bulantısı yaşadıktan" sonra bu gece macerasının akıllıca bir fikir olmadığını fark ederek geri indi, ancak William Ernest Henley’nin “Invictus” şiirinden “Kaderimin efendisi, ruhumun kaptanıyım” dizesini bağırmadan önce değil.
 
Nobel Ödüllü Francis Crick ile yaptığı ortak çalışmalarıyla tanınan Koch, bilincin evrenin en büyük gizemi olduğunu düşünüyor ve her türlü makul fikri bu sır perdesini aralamak adına değerlendiriyor. Yıllar içinde internetin bilinç kazanabileceği ya da yeterli teknolojiyle birden fazla beynin birleşerek ortak bir zihin oluşturabileceği gibi spekülatif düşünceler üzerinde de çalıştı. Ancak zihnin “yükleneceği” ya da “simülasyon hipotezi” gibi bazı fikirler konusunda oldukça şüpheci.

Yeni kitabı Then I Am Myself The World'de, Seattle'daki Allen Beyin Bilimleri Enstitüsü'nün baş bilim insanı olan Koch, sistemlerin ne kadar bilinç taşıdığını ölçmeye çalışan “Entegre Bilgi Teorisi”ne (IIT) odaklanıyor. Kitap boyunca, düşüncelerimizin fiziksel bir özelliği olmamasına rağmen nasıl gerçek dünya üzerinde etkili olabildiği gibi sorularla da mücadele ediyor.

Felsefe tarihine baktığımızda, zihin ve beden arasındaki ilişki üç ana akım tarafından ele alınır: Fizikselciler her şeyin yalnızca fiziksel olduğunu savunur, idealistler ise her şeyin zihinsel bir temele dayandığını iddia eder. Panpsişizm ise, evrendeki her şeyin bir dereceye kadar bilinç taşıdığını öne sürer. IIT, bilincin kendine özgü bir “nedensel güce” sahip olduğunu ve bilinçli olmanın yalnızca bir sürecin sonucu değil, bu nedensel güçle bağlantılı bir varoluş biçimi olduğunu savunur.

Bir sistemin bilince sahip olabilmesi için kendisi üzerinde nedensel bir güce sahip olması gerekir; örneğin bir bakteri bu güce sahip olabilirken, hareketsiz bir masa bu niteliğe sahip değildir. Koch'a göre, bilinç simüle edilemez; bir simülasyonun ötesinde, bilinç “var olma” deneyimi gerektirir.


Hiç yorum yok: