Robert Lawrence Kuhn’un Çalışması
Bilinç nedir? Nasıl oluşur? Bu temel sorular üzerine çalışan Robert Lawrence Kuhn, Progress in Biophysics and Molecular Biology dergisinin Ağustos 2024 sayısında, bilinç üzerine teorileri sınıflandıran bir makale yayımladı. Kuhn, bu çerçeveyi "anlam, amaç ve değer" kavramlarının yanı sıra yapay zekâ bilinci, sanal ölümsüzlük, ölümden sonra yaşam ve özgür irade gibi konulara etkilerini incelemek için oluşturdu.
Bilinç ve Zihin-Beden Problemi
Makalede, bilinç teorileri "zihin-beden problemi" temelinde ele alınıyor: Zihinsel deneyimler beyin süreçleriyle nasıl ilişkilidir? Duyusal, bilişsel, duygusal veya "kendilik" ötesi farkındalık gibi bilinç durumları beyin durumlarıyla nasıl örtüşür?
Kuhn, bilinci "bir şey olmanın nasıl hissettirdiği" şeklinde tanımlayarak, bu fenomenal bilinç üzerine yoğunlaşıyor.
Bilinç Teorileri
Kuhn, bilinç teorilerini materyalist/fizikselci ve materyalist olmayan/fizikselci olmayan yaklaşımlar olarak iki ana kategoriye ayırıyor. Bu kategorilerde yer alan teoriler arasında şunlar bulunuyor:
1. Materyalist Teoriler: Felsefi, nörobiyolojik, elektromanyetik alan, hesaplamalı ve bilgi temelli, homeostatik ve duygusal, bedensel ve etkin, ilişkisel, temsili, dil temelli ve evrimsel teoriler.
2. Kuantum Teorileri
3. Entegre Bilgi Teorisi (IIT)
4. Panpsişizm
5. Monizm, Düalizm ve İdealizm
6. Anormal ve Değişmiş Bilinç Halleri Teorileri
7. Alternatif Teoriler
Kuhn, bu teorileri yalnızca bir araya getirip sınıflandırmayı amaçladığını, bir yargıya varmadığını ifade ediyor.
Amaç: Çeşitlilik ve Kapsam
Kuhn, bilinci anlamanın tek bir düşünce biçimine ya da bilgi yoluna sınırlanamayacağını, ancak geniş ve rasyonel bir çeşitlilikle ele alınması gerektiğini savunuyor. Bu çalışmayı, ömrü boyunca gerçekleştirdiği 200’den fazla bilim insanı ve filozofla yaptığı derinlemesine görüşmelere dayandırıyor.
Sonuç olarak, Kuhn’un bu çalışması, bilinci anlama çabasında çok yönlü bir rehber ve teorik bir çerçeve sunuyor.
Robert Lawrence Kuhn, A landscape of consciousness: Toward a taxonomy of explanations and implications, Progress in Biophysics and Molecular Biology (2024).
DOI: 10.1016/j.pbiomolbio.2023.12.003
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder